De balancer-check: krijgt jouw paard wel écht alles binnen?
Je wilt het beste voor je paard, dus je wilt naast het ruwvoer nog wat bijvoeren.
Maar als je in de fourage handel voor het schap staat, zie je door de bomen het bos niet meer. De ene zak is drie keer zo duur dan
de andere. Is dat puur de marketing, of zit er meer achter?
Je voert en voedt altijd het hele paard
Hooi en gras zijn de basis van elk paardenrantsoen. Maar wist je dat ons Nederlandse bodembeheer ervoor zorgt dat vitale mineralen zoals zink, koper en selenium vaak onvoldoende in het ruwvoer zitten [1]? Een balancer (vitamine- en mineralenbrok, granulaat of poeder) is naast krachtvoer een van de meest gangbare manieren om voedingsstoffen aan te vullen. Zo leg je al een goede basis
om in je paard’s behoeften aan vitaminen en mineralen te voorzien.
Nu is de ene balancer de andere niet: waar kun je op letten om 'goedkoop = duurkoop' te voorkomen? Dat bespreken we in deze blog.
Supplementeren zonder goed basisrantsoen
In de praktijk zie ik het dagelijks gebeuren: eigenaren kopen de meest uiteenlopende, vaak dure supplementen voor de gewrichten,
de hoeven of de spieren, terwijl de basis van het rantsoen niet op orde is.
Voordat je ook maar begint met het voeren van supplementen, is het echt verstandig ervoor te zorgen dat het basisrantsoen
de behoeften aan nutriënten zoals selenium, koper, zink, natrium en vitamine E afdekt [2].
- Voeding is de absolute fundering van gezondheid, dat geldt voor mens én dier.
-
Het opheffen van (verborgen) tekorten maakt vaak al een groot verschil. Een goed basisrantsoen voorziet het lichaam van
de juiste bouwstenen, waardoor vage klachten zich ‘als vanzelf ‘ kunnen oplossen. Vaak is een supplement dan niet meer nodig. Daarover later meer.
Wat zijn mogelijke tekenen van tekorten?
Als je paard onvoldoende van bepaalde voedingsstoffen binnenkrijgt, zie je dat vaak terug aan subtiele of chronische signalen, zoals: -
Koper- en zinktekort: Een doffe, 'bleke' vacht (zoals de bekende koperkleurige gloed bij zwarte paarden of een koperoog = rozige 'zonnebril' rond de ogen), brokkelhoeven, een verminderde weerstand en gevoeligheid voor huidproblemen zoals mok of rasp [3].
-
Seleniumtekort: Stijve spieren, moeizaam herstel na training, lethargie of een algehele verminderde spierfunctie tot aan ataxie achtige symptomen aan toe[1], [6]
-
Vitamine E tekort: Stijf opstarten, spierpijn na een training, onderontwikkelde bovenlijn en verminderde weerstand. [5A en 5B]
Belangrijk is vaak wel om – zeker bij aangetoonde tekorten – langere tijd de balancer wat hoger te doseren: je wilt immers zowel tekorten opheffen als in de dagelijke behoeften van je paard voorzien.
Mocht er na het optimaliseren van je paard’s rantsoen tóch nog specifieke ondersteuning nodig zijn? Dan werkt zo'n gericht supplement vele malen beter, omdat een goed gevoed lichaam die extra stoffen veel beter kan benutten. Mogelijke tekorten spelen dan geen of veel minder een rol, omdat je ze helemaal of grotendeels hebt verholpen.
Wat zegt een adviesdosering?
Veel eigenaren kijken op het label naar de ingrediënten en denken:
"Er staat selenium op, dus het zit wel goed." Maar waar het écht om gaat, is de (advies)dosering en wat die onder de streep daadwerkelijk oplevert voor jouw paard. Fabrikanten kunnen binnen bepaalde wettelijk vastgestelde grenzen de concentraties van veel ingrediënten zelf bepalen.
Het is dus belangrijk dat je weet wat je moet aanvullen en dat je rekent.
Laten we selenium als voorbeeld nemen. Een paard van 500 kg die niet werkt (onderhoud) heeft dagelijks minimaal 1 mg selenium nodig via de voeding [1].
-
Een gemiddelde balancer op de markt: De balancer van merk X bevat bijvoorbeeld 0,77 mg selenium per kilo. De fabrikant adviseert een dosering van 100 gram per dag voor een 500 kg paard. Als we gaan rekenen, krijgt je paard via die 100 gram slechts 0,077 mg selenium per dag binnen. Een verwaarloosbare hoeveelheid als je dit afzet tegen de vastgestelde minimale behoefte van een paard van 500 kg die niet werkt en verder gewoon gezond is. De concentraties van selenium in het ruwvoer zijn dusdanig laag, dat het zeer aannemelijk is, dat je paard dagelijks veel te weinig selenium binnen krijgt. [6]
Een andere, veel verkochte balancer bevat minder dan 2 mg per kilo. Een paard van 500 kg met een minimale behoefte van 1 mg selenium er dag (bij geen arbeid, dracht, ziekte, ouderdom) krijgt op de adviesdosering dan <0,5 mg selenium aangevuld.
-
De Victorious Balancer: Deze balancer bevat 10 mg per kg. De Victorious is zo geconcentreerd dat een dagdosering van 100 gram direct 1 mg selenium levert. Dit dekt de minimale onderhoudsbehoefte van een paard van 500 kg af.
Factoren als arbeid, leeftijd, dracht of lactatie verhogen de behoeften aan vele voedingsstoffen. Selenium is een van de meest onderverzorgde mineralen voor
paarden, vaak uit angst voor overdosering. Mijn praktijkervaring is, dat er vooral voor moet worden gewaakt voor structurele tekorten aan dit waardevolle spoorelement. [6}
Welke balancer (of krachtvoer) je interesse ook heeft, reken altijd terug wat de dosering die je voert je paard oplevert aan met name vitamine E, selenium, zink, koper.
Als je van een laag geconcentreerd product uiteindelijk drie keer zoveel moet voeren
om aan de minimale hoeveelheden te komen, ben je alsnog duur(der) uit.
Kwaliteit onder de loep: het ene mineraal is het andere niet
Naast de hoeveelheid is de vorm van de mineralen doorslaggevend voor de prijs én de werking. Kijk maar eens kritisch naar de kleine lettertjes op de voerzak (vaak onder het kopje 'analyse' of ‘analytische bestanddelen’).
Veel producenten van balancers /krachtvoer gebruiken anorganische mineralen, zoals mangaanoxide, zink- of koperoxide. Dit zijn goedkopere grondstoffen die voor een paard biologisch gezien erg moeilijk opneembaar zijn [4]. Het paard scheidt het grootste gedeelte ongebruikt weer uit, waardoor je effectief 'dure mest' produceert.
Hoogwaardige balancers kiezen voor anorganisch en/of organisch gebonden mineralen, waarvan dankzij wetenschappelijk onderzoek bekend is, dat die goed worden opgenomen door paarden. Voorbeeld hiervan zijn kopersulfaat of
koperchelaat , een laag ijzer magnesiumoxide [7] en selenium gist. De zogenaamde biologische beschikbaarheid = opneembaarheid van deze verbindingen is vele malen beter, waardoor ze beter en sneller in de bloedbaan worden opgenomen [4].
Wat zie je liever niet in een balancer?
Het spoorelement ijzer: bloedarmoede is bij paarden niet gerelateerd aan te weinig ijzer in de voeding. Het ruwvoer en vaak ook het drinkwater bevatten meer dan genoeg van dit mineraal. Een andere reden om geen ijzer toe te voegen aan krachtvoer en balancers is dat de opname van de spoorelementen zink, koper, selenium negatief wordt beïnvloed door hoog ijzer. [8]Wat ik ook niet graag zie in een balancer is ‘van vanalles een beetje, maar (net) niet genoeg’. Het gaat niet alleen om wat je voert, maar ook om hoeveel. Dat geldt voor alles.
Waar kun je nog meer op letten?
Sommige balancer bevatten ook toegevoegde essentiële aminozuren zoals lysine en methionine, andere niet. Sommige bevatten pro- of posbiotica, andere niet. Sommige bevatten mycotoxine binders, andere niet.
Dit zijn allemaal ingrediënten die kunnen helpen zo goed mogelijk in te spelen op de behoeften van je paard(en). Tegelijkertijd bepalen deze stofjes wel de kostprijs van het product. En daarnaast: als je paard geen verteringsproblemen heeft, makkelijk op gewicht blijft en niet lacteert, waarom zou je dan een balancer met biotica voeren?
Ik zei het al eerder, de keuze is reuze en ook voor jouw paard(en) is er een passende oplossing. Ik help je graag die te vinden. Bekijk mijn adviespagina en stuur een mail.
Eerst de basis, dan de puntjes op de i
Mijn ervaring is wel, dat als je eerst zorgt voor een zo goed mogelijke basis, dus een zo optimaal mogelijke aanvulling van de nodige vitaminen en mineralen naast voldoende, passend ruwvoer, veel problemen, klachten vaak al snel minder worden of zelfs verdwijnen.
Als je deze stap hebt gezet, geef je paard dan ook tijd om op deze verandering te reageren en te herstellen. Een supplement erbij kan altijd nog.
Welke supplement of supplementen kies je?
Dit vraagt eigenlijk om een aparte blog, want....De keuze is reuze!
Bepaal daarom eerst waar je tegenaan loopt en in welke mate dit de behoeften van je paard beïnvloedt.
Een goed voorbeeld is bijvoorbeeld stress: we weten dat paarden die stress ervaren doordat ze bijvoorbeeld tijdelijk verhuisd zijn om te worden ingereden meer magnesium verbruiken dan wanneer ze thuis waren gebleven.
Een ander voorbeeld is de invloed van de seizoenen: wel of geen weidegang
(een deel van het jaar) speelt ook een rol in de voeding van je paard.
Geen of beperkte weidegang maakt het aanvullen van de vetzuren in het rantsoen
een overweging waard.
Andere voorbeelden van waar je aan zou kunnen denken zijn:
-
B-vitamines aanvullen in complexvorm: Bij stress en prestatiedruk; Bij metabole- en verteringsproblemen; Tijdens herstel na ziekte; Bij weinig tot geen weidegang; Bij een inferieure ruwvoerkwaliteit.
-
Aminozuren (zoals lysine): Onmisbaar voor spieropbouw en weefselherstel, zeker bij een schrale eiwitkwaliteit in het ruwvoer [1].
-
Probiotica (levende gisten): Zinvol voor senioren (minder efficiënte vertering) of sportpaarden die extra ondersteuning in de achterdarm kunnen gebruiken.
-
Mycotoxine binders: Als veiligheidsnet voor de lever wanneer het ruwvoer onzichtbare schimmelstoffen bevat.
Ga er eens echt voor zitten
Kijk deze week eens kritisch naar de achterkant van je voerzak en pak de rekenmachine erbij. Krijgt jouw paard daadwerkelijk wat hij nodig heeft? Vraag jij je af wat die behoeften nou precies zijn? Check deze calculator van de NRC [1] en vind de antwoorden op deze vragen.
Kom je er niet uit? Neem dan vrijblijvend contact op met mij via https://purepaardenvoeding.nl/pages/advies
Goede voeding: eerst de basis, dan de rest.
Astrid
Bronnen:
[1] National Research Council (NRC) (2007): Nutrient Requirements of Horses. National Academies Press. https://webassets.nationalacademies.org/nrh (De internationale wetenschappelijke standaard voor minimale mineraalbehoeften van paarden).
[2] Madbarn (2025): What Supplements Do Horses Need? Geraadpleegd via madbarn.com/what-supplements-do-horses-need/.
[3] Madbarn (2025): Signs of Copper and Zinc Deficiency in Horses. Geraadpleegd via instagram.com/p/DY5ma9Pgjv8/.
[4] Spears, J. W. (2003): Trace mineral bioavailability in ruminants and horses. Animal Feed Science and Technology, 106(1-4), 1-17.
[5A] https://kppusa.com/what-does-vitamin-e-deficiency-look-like-in-horses/
[5B]https://purepaardenvoeding.nl/blogs/blog/vitamine-e-de-bodyguard-van-je-paard
[7] https://purepaardenvoeding.nl/blogs/blog/wetenswaardigheden-over-magnesium-op-een-rijtje
[8] https://purepaardenvoeding.nl/blogs/blog/ijzer-van-levensbelang-en-levensgevaarlijk
